Krecie sprawy

mgierszewski

2007-12-20

gierszewski_1601. No, dobra, ale czy znam jakichś pisarzy izraelskich? Czy kiedykolwiek czytałem? Nie licząc Amoza Oza, którego niekoniecznie znam, ale o którym dużo słyszałem. Słyszałem, ponieważ jest jednym z tych autorów, którzy są wiecznymi kandydatami do Literackiej Nagrody Nobla. A czytałem jedynie dwie jego książki, "To samo morze" oraz "Aż do śmierci" i obie mi się nie podobały. Kogo jeszcze czytałem? Przychodzi mi na myśl Jehuda Amichaj, Natan Zach i Jakow Besler, ale oni są poetami, więc to się nie liczy. Może Miriam Akavia. Może Ida Fink. Może Avigdor Dagan. Jak sobie przypominam książki tych autorów, to już wiem, dlaczego nie przepadam za prozą izraelską.



Drażni mnie proza, w której "głównym tematem twórczości są: dzieciństwo, holocaust i przeżycia wojenne". Nie chodzi o to, że mam coś przeciwko książkom, które obrabiają martyrologiczne tematy. Nie mam nic przeciw nim. Niech sobie będą. Skoro ktoś je pisze i wydaje, to znaczy, że ktoś też je czyta. Na szczęście tym "kimś" nie muszę być ja. Ja mogę sobie czytać i czytam Ephraima Kishona i jego "przyrodniego syna" Etgara Kereta.

2. W nocy z 17 na 18 grudnia 2007 roku wpisałem w wyszukiwarkę google zapytanie "etgar keret" (Szukaj na stronach kategorii: język polski), pojawiły się odnośniki do około 14,000 stron (Znaleziono w 0,25 sek.). Dla porównania, ta sama wyszukiwarka dla zapytania "adam wiedemann", wyświetla odnośniki do około 11,700 stron w języku polskim (Znaleziono w 0,25 sek.). Zdecydowałem się porównać obu autorów, gdyż obaj są wszechstronnymi prozaikami i obaj urodzili się w roku 1967 (jednak Adam w Krotoszynie, a Etgar w Tel Awiwie). Wynik jest zaskakujący. Okazuje się, że izraelski prozaik, który "pierwsze opowiadania opublikował w prasie (izraelskiej) w 1991 roku", a debiutancki tom opowiadań zatytułowany "Rury" opublikował w 1992 roku, jest bardziej popularnym autorem – wśród internautów – od Adama Wiedemanna, polskiego autora trzech zbiorów opowiadań, który był za prozę dwa razy nominowany do Literackiej Nagrody Nike i który otrzymał nagrodę Kościelskich.
Myślę, że można mówić o wielkiej fascynacji tym izraelskim autorem w Polsce. Samych wywiadów po polsku z autorem "Rur" znalazłem przeszło 10. Zarówno na stronach "Gazety Wyborczej", jak i "Dziennika", "Polityki", czy "Krytyki Politycznej".
Pisarz ma nawet polską stronę www, która w całości poświęcona jestjego twórczości - http://keret.pisarze.org. Można na niej znaleźć kilka podstawowych informacji biograficznych i bibliograficznych. A także kilka wywiadów, nie tylko zresztą po polsku. Co prawda jego "domowa" strona nie posiada polskiego odpowiednika, nie jest na bieżąco tłumaczona, jak to ma miejsce z blogiem Neila Gaimana, ale jeśli dalej będzie takim poczytnym autorem, to można się tego spodziewać.

3. "Gaza blues", pierwsza książka Kereta ukazała się w Polsce w roku 2000. Została wydana przez wydawnictwo Świat Literacki z Izabelina. Był to reprezentacyjny wybór opowiadań z trzech książek, plus dwa, wtedy nowe, opowiadania, które potem zostały przez autora włączone do książki "Anihu" (wydanej w Polsce jako "8% z niczego"). Rok później to samo wydawnictwo wydaje, moją ulubioną książkę, "Pizzeria >>Kamikaze<<". Pierwsza książka została przetłumaczona przez Agnieszkę Maciejowską, następna przez Jakuba Kakietka oraz Magdalenę Sommer. Obie książki miały pozytywne recenzje. Marcin Ł. Wróbel pisał: "(…)swoisty manifest twórczości Kereta. Jest to sprzeciw wobec całego świata, który nie interesuje się niczym, nikomu nie poświęca uwagi, gdyż większość ludzi jest na zastępstwie i nie ma pojęcia, co zrobić z sobą i rzeczywistością. W opowiadaniu(…) odnaleźć możemy również wszystkie główne wyznaczniki pisarstwa Kereta: zwięzłą formę, absurdalność pointy i dosadny, potoczny język". I dalej: "Pisarstwo Kereta wywiera ogromne wrażenie. (…)Potrafi on wydobyć każdy absurd rzeczywistości i doskonale go opisać. Jego język jest lapidarny, złożony z krótkich, prostych zdań, które przemykają szybko jak sekwencje teledysku (notabene jest Keret również laureatem nagrody MTV za najlepszy film animowany). Często ucieka w slang i wulgaryzmy, miesza powagę z kpiną i groteską, (…) próbuje poskładać świat z mikroskopijnych fragmentów, układając poszczególne elementy jak swojego rodzaju kolaż bądź mozaikę Przede wszystkim jednak swoją twórczością daje pewną "receptę na świat", daje czytelnikowi do ręki klucz - kluczem tym jest ironia i wyczucie absurdu, które pozwalają na przeżycie nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach".

Wszystko co napisał p. Wróbel odnosi się także do kolejnych dwóch książek, które ukazały się w języku polskim. Jednak następne książki ukazały się pięć lat później i w innym już wydawnictwie. I tak w roku 2006 ukazała się ostatnia wydana książka z opowiadaniami Kereta, ułożona "w porządku zaplanowanym przez autora" (oficjalna informacja ze strony wydawnictwa), pt.: "8% z niczego". A w bieżącym roku ukazała się jego debiutancka książka pt.: "Rury". Obie książki przełożyła pierwsza tłumaczka Kereta Agnieszka Maciejowska. Z materiałów prasowych wydawcy możemy dowiedzieć się, że "ukażą się również wszystkie wcześniejsze zbiory opowiadań pisarza, każdy zachowujący oryginalny układ wewnętrzny".

4. Myślę, że zmiana wydawnictwa ze Świata Literackiego na W.A.B. spowodowało tak wielkie zainteresowanie w naszym kraju tym autorem. To pewnie proste zabiegi marketingowe (nagłośnienie i informacja) sprawiły, że Etgar Keret jest autorem, który udziela wywiadów "Krytyce Politycznej", "Wysokim Obcasom", "Dziennikowi", "Gazecie Wyborczej". Przyjeżdża do Polski na kilka spotkań autorskich w Krakowie, Warszawie i Lublinie. Te same zabiegi przyczyniły się do tego, że autor okazał się ekspertem od trudnych spraw izraelsko-palestyńskich, że jego artykuł wydrukowany w "GW" jest omawiany na blogach politycznych. Etc. Etc.

5. Nie ma oczywiście nic złego w tym, że zaczęliśmy czytać książki Etgara Kereta. Jednak zaskakujące jest dla mnie to, jak wiele dobrego może zrobić zmiana wydawnictwa z małego na duże. W końcu autor ten sam. Opowiadania równie dobre, jeśli nie te same, a ile więcej sławy!

Giera

Tagi: keret, wydawnictwo literackie, wab, książka, książki, rury, literacka nagroda nobla, Jehuda Amichaj, Natan Zach, Jakow Besler, etgard keret, 8 % z niczego, adam wiedemann, google, literacka nagroda nike, nagroda kościelskich,

<< Powrót

Papierowy Ekran 2009

FB PL

Kejos

HaZu

PL zmiany